ΠΑΝΑΔΕΣ

Τι είναι οι πανάδες ή μέλασμα; 

Πανάδες ή μέλασμα, ονομάζουμε διάφορες κηλίδες και δυσχρωμίες του δέρματος με σαφή όρια, οι οποίες προκαλούνται λόγω προβληματικής παραγωγής μελανίνης από τα μελανοκύτταρα της επιδερμίδας.

Συγκεκριμένα τα μελανοκύτταρα εκκρίνουν μεγαλύτερη ποσότητα μελανίνης τοπικά σε συγκεκριμένα σημεία του σώματος και ειδικότερα του προσώπου και των ώμων, με αποτέλεσμα να προκαλείται αυτή η χρωματική ανομοιομορφία στο δέρμα, η οποία, ακριβώς επειδή σχετίζεται με την παραγωγή μελανίνης, ιατρικά ονομάζεται και μέλασμα.

Γενικά οι πανάδες, μπορεί να ποικίλουν σε μέγεθος ή απόχρωση και κυρίως τις εντοπίζουμε στο πρόσωπο, τον λαιμό, τα χέρια και το στήθος, στα σημεία δηλαδή που χτυπάει περισσότερο η ηλιακή ακτινοβολία.

Ο χρωματισμός τους μπορεί να ποικίλλει ανάλογα την εποχή (ξεθωριάζουν τον χειμώνα και σκουραίνουν το καλοκαίρι) αλλά και την γενικότερη επιδερμίδα του ατόμου που τις έχει (είναι πιο έντονες στις λευκές επιδερμίδες).

Σε ποιες κατηγορίες ανθρώπων εμφανίζεται το μέλασμα ή πανάδες; 

Μέλασμα μπορεί να εμφανιστεί σε όλους τους ανθρώπους, ανεξαρτήτου ηλικίας, φύλου, ή φυλής, αν και είναι περισσότερο συνηθισμένες σε άτομα με λευκό δέρμα. Στην περίπτωση του συγγενούς μελάσματος, δηλαδή όταν οι πανάδες υπάρχουν εκ γενετής, είναι ορατές ακόμα και κατά τη γέννησή του μωρού.

 Υπάρχουν ωστόσο ορισμένοι παράγοντες οι οποίοι μπορούν να συμβάλλουν στην επίκτητη εμφάνιση της κατάστασης. Έτσι πανάδες μπορεί να εμφανίσει αργότερα στη ζωή του, ένα άτομο στις ακόλουθες περιπτώσεις:

• - Γονίδια: Πρώτο και κύριο αίτιο εμφάνισης πανάδων είναι το άτομο να έχει κληρονομική προδιάθεση. Αν για παράδειγμα μία γυναίκα είναι ανοιχτόχρωμη και η μητέρα ή η γιαγιά της έχει πανάδες, είναι εξαιρετικά πιθανό να τις αναπτύξει μεγαλώνοντας, αν δηλαδή δεν τις έχει ήδη εκ γενετής.
• - Έκθεση στον ήλιο και την υπεριώδη ακτινοβολία: Η παρατεταμένη παραμονή του ατόμου στον ήλιο συμβάλλει στην εμφάνιση πανάδων, ειδικά αν προϋπάρχει κληρονομική προδιάθεση.
• - Μεταβολές στις ορμόνες: Γυναίκες που παρατηρούν αύξηση στα οιστρογόνα τους, για παράδειγμα σε περίοδο εγκυμοσύνης, ή λόγω χρόνιας χρήσης αντισυλληπτικών, έχουν περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν πανάδες μεγαλώνοντας.
• - Αποτρίχωση και έκθεση στον ήλιο: Αν κάνουμε αποτρίχωση και εκτεθούμε στον ήλιο χωρίς αντηλιακή προστασία, αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης πανάδων.
• - Ηλικία: Οι δυσχρωμίες στην επιδερμίδα αυξάνονται όσο το άτομο μεγαλώνει. Το μέλασμα που σχετίζεται με την ηλικία συνήθως εμφανίζεται στα χέρια και στο ντεκολτέ.

Πως γίνεται η διάγνωση των πανάδων & σε ποιες κατηγορίες χωρίζεται; 

Οι πανάδες έχουν κατηγοριοποιηθεί σε διαφορετικούς τύπους ανάλογα με την εμφάνιση που έχουν, την τοποθεσία στο σώμα, τα αίτια που τις δημιούργησαν και το αν σχετίζονται με άλλες παθήσεις ή καταστάσεις. Οι πανάδες μπορεί να είναι μονές, ή όπως στις περισσότερες των περιπτώσεων πολλαπλές και η πλειοψηφία τους είναι διαμέτρου μικρότερης των 5 mm.

Οι πανάδες ή μέλασμα, αναγνωρίζονται και κατηγοριοποιούνται από τον δερματολόγο με κλινική εξέταση βάσει της εμφάνισής τους. Σε περίπτωση που υπάρχει ανησυχία για επιπλέον ύπαρξη μελανώματος, τότε ο γιατρός μπορεί να προτείνει να προχωρήσετε σε δερματοσκοπία ή και βιοψία

Γενικά χωρίζονται σε διαφορετικούς τύπους, ανάλογα το λόγο εμφάνισης τους αλλά και το βάθος στο οποίο εντοπίζονται μέσα στο δέρμα. Συγκεκριμένα, το μέλασμα μπορεί να είναι:

• - Εντοπισμένη υπερμελάγχρωση: Είναι ορμονογενής και εμφανίζεται συνήθως στο πρόσωπο γυναικών κατά την εγκυμοσύνη ή από χρόνια χρήση αντισυλληπτικών, σε συνδυασμό με παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο. Μετά τον τοκετό ή τη διακοπή των αντισυλληπτικών, μόλις τα οιστρογόνα ισορροπήσουν, οι πανάδες σταδιακά θα ξεθωριάσουν.
• - Μεταφλεγμονώδης υπερμελάχρωση: Εμφανίζεται ως ενδεικτικό σύμπτωμα συνηθισμένων ή πιο ανησυχητικών παθήσεων και κλινικών καταστάσεων. Συγκεκριμένα οι πανάδες μπορεί να προκύπτουν ως συνοδό σύμπτωμα παθήσεων όπως ο ερυθηματώδης λύκος, η ακμή, η ροδόχρους πιτυρίαση και το έκζεμα. Σε αυτές τις περιπτώσεις αποτελεί προτεραιότητα η αντιμετώπιση της νόσου που τις προκαλεί.

Επιπλέον, ανάλογα με το βάθος στο οποίο εντοπίζονται στο σώμα, οι πανάδες, ή μέλασμα κατηγοριοποιούνται σε 3 τύπους:

• - Τύπος 1: Επιδερµικό: Το επιδερμικό μέλασμα έχει ανοιχτό καφέ χρώμα, σαφή όρια, βρίσκεται ψηλά στις εξωτερικές στιβάδες του δέρματος και ανταποκρίνεται καλά στην θεραπεία.
• - Τύπος 2: Μικτό: Οι πανάδες μικτού τύπου αυτού εντοπίζονται σε λίγο μεγαλύτερο βάθος από τις επιδερμικές, έχουν πιο σκούρο καφέ χρώµα, λιγότερο σαφή όρια και μέση ανταπόκριση στη θεραπεία.
• - Τύπος 3: Δερµατικό: Εδώ το μέλασμα έχει µεγαλύτερο βάθος, ασαφή όρια και το χρώµα και σκούρο καφέ χρώμα, ενώ έχει δύσκολη ανταπόκριση στην θεραπεία.