Το μικροβίωμα του δέρματος αποτελεί και την προστασία του. Καλά μικρόβια και βακτήρια το προστατεύουν από διάφορες καταστάσεις προκαλώντας και μία αντιφλεγμονώδη δράση. Με αυτόν τον τρόπο οι παθογόνοι μικροοργανισμοί μένουν έξω από την επιδερμίδα, χωρίς να δημιουργούν φλεγμονή.
Στην δερματίτιδα η ισορροπία αυτή διαταράσσεται και σε κάποιες περιοχές παρουσιάζονται φλεγμονές.
Η δερματίτιδα ή αλλιώς ατοπική δερματίτιδα είναι μία χρόνια νόσος, η οποία ξεκινάει συνήθως να κορυφώνεται στην ηλικία των 5 ετών και στην συνέχεια να έχει μία φθίνουσα πορεία. Η δερματοπάθεια μπορεί να λάβει πολλές μορφές:
- Βρεφική – νηπιακή
- Παιδική
- Ενηλίκων
Συμπτώματα και στάδια
Η πρώτη μορφή (νηπιακή) ξεκινάει 3 μήνες μετά τη γέννηση, με μία μορφή ερυθρότητας στα μάγουλα των παιδιών. Μέχρι τα 5 το παιδί έχει αυτήν την μορφή όπου σιγά σιγά μειώνονται τα συμπτώματα εκτός από ένα ποσοστό που συνεχίζει και επεκτείνεται μέχρι τα 11 χρόνια (παιδική μορφή). Από αυτήν την ηλικία ένα πάλι πολύ μικρό ποσοστό μπορεί να συνεχίσει στη μορφή των ενηλίκων σε ποσοστό μόλις 2%.
Χαρακτηριστικές εκδηλώσεις εκτός από την ερυθρότητα στα μάγουλα, είναι η διάχυτη ξηρότητα στα άνω και κάτω άκρα, η ξηρότητα στην περιοχή του τραχήλου κ.α.
Αιτίες
Ο λόγος που εμφανίζεται η ατοπική δερματίτιδα είναι αναμφίβολα η κληρονομικότητα. Υπάρχει μία σαφής σύνδεση της κατάστασης αυτής με τα γονίδια, όπου ακόμα κι αν ο ένας γονιός πάσχει το πρώτο παιδί έχει 30% πιθανότητα να παρουσιάζει δερματίτιδα.
Ο γονιός μπορεί να έχει ατοπία και όχι ατοπική δερματίτιδα, όπου περιλαμβάνει τόσο την δερματίτιδα όσο και το αλλεργικό άσθμα και ρινίτιδα. Ακόμα και αυτή η κατάσταση σε κάποιους από τους προγόνους μπορεί στο μέλλον να επηρεάσει τους απογόνους.
Και περιβαλλοντικοί παράγοντες φαίνεται να επηρεάζουν την εξέλιξη της δερματίτιδας, όπως οι λοιμώξεις, το στρες, ο σταφυλόκοκκος, ανοσολογικοί μηχανισμοί κ.α.
Η βασική διαταραχή της ατοπικής δερματίτιδας είναι αυτή του φραγμού της επιδερμίδας. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν ένα δέρμα πιο ξηρό απ’ αυτό που πρέπει. Ουσίες οι οποίες δεν μπορούν υπό φυσιολογικές συνθήκες δεν μπορούν να υπεισέρθουν στο δέρμα, στους ασθενείς αυτούς υπεισέρχονται και έτσι υπάρχει αλλεργική αντίδραση.
Διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στην παρουσία των βλαβών υπό τη μορφή ερυθήματος, εκζέματος, λειχηνοποιημένου δέρματος με διαφορετική κατανομή, ανάλογα με την ηλικία. Οι βλάβες παρουσιάζονται κυρίως στον λαιμό, τα μάγουλα, τους αγκώνες, τα γόνατα ενώ η μασχάλη και η βουβωνική περιοχή δεν έχουν σημάδια.
Θεραπεία
Ακριβώς επειδή η δερματίτιδα είναι μια πολυπαραγοντική νόσος, αντιμετωπίζεται εξατομικευμένα ανάλογα με τη σοβαρότητα και την ηλικία του ασθενούς.
Η εντατική ενυδάτωση του δέρματος με ειδικά σκευάσματα είναι κάτι σταθερό σε όλο το φάσμα της θεραπευτικής αντιμετώπισης και εφαρμόζεται όποια κι αν είναι η βαρύτητα της νόσου.
Τα κορτικοστεροειδή είναι επίσης στην πρώτη γραμμή στις μέτριες προς σοβαρές εξάρσεις της νόσου. Αυτή η γραμμή θεραπείας θα πρέπει να υλοποιείται σύμφωνα με τις υποδείξεις του ιατρού ώστε να μην υπάρχουν επιπλοκές και δυσάρεστες παρενέργειες.
Τα από του στόματος σχήματα κορτιζόνης ενέχουν και αυτά με τη σειρά τους μία σειρά από παρενέργειες αλλά και υποτροπές σε περίπτωση διακοπής.
Συχνές ερωτήσεις
Ποιες είναι οι ψυχολογικές επιπτώσεις της ατοπικής δερματίτιδας;
Όταν ένα παιδί έχει ατοπικό δέρμα τότε επιστρστεύεται όλη η οικογένεια για την αντιμετώπισή του. Το παιδί έχει κνησμό, δεν κοιμάται καλά το βράδυ και γενικά η νόσος του παιδιού έχει επιπτώσεις τόσο στο ίδιο όσο και στην συναισθηματική κατάσταση των γονιών του.
Σαν ενήλικος αισθάνεται άσχημα όταν τα συμπτώματα βρίσκονται σε οξεία φάση, ακυρώνοντας τις πολλές κοινωνικές επαφές, λόγω ντροπής.
Μπορεί να εκδηλωθεί δερματίτιδα εξ επαφής;
Ναι, υπό τη μορφή αλλεργιών. Αυτό μπορεί να συμβεί με τις χημικές βαφές μαλλιών, τα νικέλιο, τα τεχνητά αρώματα αλλά και κάποια εσπεριδοειδή.
Πως ξεχωρίζω μία αλλεργία από τη δερματίτιδα;
H αλλεργία εκδηλώνει συμπτώματα πολύ γρήγορα, ύστερα από την επαφή με τον ερεθιστικό παράγοντα και συνήθως είναι πιο επώδυνη απ’ ότι η δερματίτιδα. Το εξάνθημα δεν επεκτείνεται αλλά παραμένει σαν στεφάνι γύρω από την περιοχή.
Σχετίζεται η ατοπική δερματίτιδα με τροφικές αλλεργίες;
Έχει διαπιστωθεί ότι περίπου το 35% των παιδιών με ατοπική δερματίτιδα έχει και τροφικές αλλεργίες. Τρόφιμα που έχουν ενοχοποιηθεί ότι πειράζουν κατά την νηπιακή και παιδική ηλικία είναι το αγελαδινό γάλα, τα αυγά, το σιτάρι κ.α.